ناظم الاسلام كرمانى
507
تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )
بمواعيد انجام مقصود و انعقاد مجلس شوراى ملى واثق كردند بدين اطمينان از دربار معدلتمدار انگليس كناره كرديم و همه روزه انتظار فرج كشيديم پس از مدتى نه از مقصود اثرى و نه از مطلوب نشانى هويداست چه شده دولت را كه بوعيد خود وفا نمىنمايد و چه شد علماء را كه به عهود خويش عمل نمىنمايند چنانچه روزى چند بدين منوال بما بگذرد كه به مقاصد خود نرسيم در مقام دادخواهى از دولت و علماء ملت برخواهيم آمد و روزگار را بر چشم ظالمين غدار و منافقين كجرفتار تيره و تار خواهيم كرد و در طلب حقوق ملى خويش از احدى تبعيت نخواهيم نمود و جانهاى خود را در سر اين كار خواهيم گذاشت - بقيه دارد . اين شبنامه منتشر گرديد ديگر بقيه آن را نديديم مسامحه و مماطله كه مردم گمان ميكردند همانا مرتب نشدن نظامنامه بود كه هنوز طبع نشده است مردم هم گاهى در مدرسه نظامى يعنى مدرسهء كه سابقا مدرسه بود و اين ايام براى مجلس و امر انتخابات معين شده است جمع ميشوند بعضى هم در خانههاى آقايان آمد و شد ميكنند اعليحضرت شاهنشاه هم در قصر صاحبقرانيه با حالت مرض و كسالت بسر مىبرند شاهزاده عين الدوله هم در شميرانات تهيهء مسافرت مىبيند ولى هنوز عازم بر مسافرت نيست و به مسامحه و مماطله و دفع الوقت ميگذراند صدر اعظم حاليه مشير الدوله هم تا عين الدوله در اطراف تهران باشد ملاحظه مىكند مردم هم از حركت نكردن عين الدوله به خيال افتادهاند . روز جمعه دهم رجب 1324 هجرى - امروز عدهء كثيرى از تجار و كسبه كه عدهء آنان به پانصد نفر ميرسد آمدند منزل آقاى طباطبائى كه جناب آقا سيد عبد اللّه از همراهى ملت منصرف و مايل بدولتيان شده است بعضى از مردم هم رفته بودند منزل حاج شيخ فضل اللّه و شكايت از آقاى بهبهانى كرده و ميكنند . بعضى از مردم هم قسم خوردهاند كه جناب آقاى بهبهانى را بقتل رسانند . حضرت حجة الاسلام آقاى طباطبائى فرمودند اى مردم در اين امرى كه ما زحمات بسيار كشيده و جمعى بقتل رسيده و متجاوز از بيست كرور بايرانيان ضرر رسيده چطور تصور مىشود كه شخص عاقلى مانند آقاى آقا سيد عبد اللّه را بىجهت متهم نمود و باور نكنيد كه ايشان از اين مقصود بزرك منصرف شوند اين سوءظن را نسبت بجناب آقا سيد عبد اللّه نكنيد من تا جان دارم از همراهى درباره ملت دريغ نخواهم نمود . بالاخره مردم را از بعض خيالات منصرف فرمودند . طرف عصر سه ساعت بغروب مانده مجلس منعقد گرديد علماء اعلام و بعض از وزراء حاضر شدند نظامنامه نوشته قرائت نمودند لكن بعضى قبول نكردند ، نظامنامه دولت را هم رد نمودند پس از مذاكرات بسيار آراء بر اين قرار گرفت كه تا روز دوشنبه تجار و علماء باهم بنشينند و نظامنامه بنويسند و روز دوشنبه بياورند و علنا فصول و مواد آن را بخوانند جناب حجة الاسلام آقاى آقا سيد عبد اللّه در مجلس برخواسته و قسم خوردند كه من از دولت چيزى نگرفتهام و از خيال خود منصرف نشدهام چرا شما مردم صبر و حوصله نداريد كار به اين بزرگى را چگونه ميتوان در دو سه روز انجام داد مجملا به صد هزار قسم و گفتگو مردم را اطمينان دادند . جناب حجة الاسلام آقاى آقا ميرزا سيد محمد نيز برخواسته خطابهء خواندند مردم را اطمينان داده از فرمايشات ايشان مردم مطمئن شده آرام گرفتند . روز شنبه يازدهم شهر رجب 1324 هجرى - امروز تجار و آقايان مشغول نوشتن نظامنامه